Architektura przyjazna smart home – brak progów, podwieszane meble i ukryte stacje dokujące w projektowaniu wnętrz

Jeszcze dekadę temu o tym, jakie sprzęty gospodarstwa domowego trafią do nowego mieszkania, inwestorzy decydowali dopiero po odebraniu kluczy od ekipy wykończeniowej. Dziś kolejność ta uległa odwróceniu: architekci wnętrz proszą o wskazanie konkretnych rozwiązań z zakresu automatyki domowej już na etapie rysowania rzutów funkcjonalnych, projektu instalacji wodno-kanalizacyjnej oraz rozkładu warstw podłogowych. Powód jest prosty – o kilka centymetrów za niski cokół szafki kuchennej, wystający profil dylatacyjny między holem a salonem czy brak gniazdka wewnątrz szafy gospodarczej potrafią zniweczyć potencjał nawet najbardziej zaawansowanych urządzeń. Sprawdzamy, jakimi zasadami rządzi się projektowanie wnętrz przyjaznych domowej robotyce i jak ukryć technologię w zabudowie stolarskiej, aby pracowała całkowicie niewidocznie.

Współczesny minimalizm we wnętrzach nie polega na rezygnacji z urządzeń ułatwiających codzienne obowiązki, lecz na ich pełnej integracji z tkanką architektoniczną budynku. Podobnie jak przed laty z widoku w kuchni zniknęły wolnostojące okapy, kuchenki mikrofalowe i zmywarki, tak dziś do wnętrza zabudowy meblowej przenoszą się elementy odpowiedzialne za automatyczne utrzymanie czystości. Aby jednak bezobsługowe odkurzanie i mycie posadzek przebiegało płynnie w całym domu, przestrzeń musi spełniać kilka ściśle określonych warunków wymiarowych.

Jednolita płaszczyzna posadzki: dlaczego tradycyjne listwy progowe ustępują dylatacjom korkowym?

Pierwszą barierą fizyczną w mieszkaniu są styki różnych materiałów wykończeniowych – najczęściej gresu w wiatrołapie, kuchni i łazience oraz deski warstwowej lub paneli w salonie i sypialniach. Dawniej różnice wysokości między płytką a drewnem maskowano przykręcanymi od góry listwami aluminiowymi lub mosiężnymi o przekroju grzybkowym. Dla autonomicznego urządzenia jeżdżącego na kołach każdy taki próg stanowi przeszkodę: choć nowoczesny napęd z ruchomym zawieszeniem potrafi sforsować uskok o wysokości do 20 milimetrów (a w konstrukcjach z dwustopniowymi wahaczami nawet do 35–40 mm), to wystająca listwa powoduje głośny stukot podczas przejazdu, przyspiesza zużycie silikonowych wałków zbierających i zatrzymuje brudną wodę na krawędzi podczas mopowania.

W projektach wnętrz przyjaznych automatyce stosuje się dziś bezprogowe łączenie podłóg w jednej płaszczyźnie (tzw. zerową niweletę posadzki). Jak osiąga się ten efekt na budowie?

• Zróżnicowanie poziomu wylewki pod konkretny materiał: płytka gresowa wraz z warstwą kleju ma zazwyczaj łączną grubość około 11–14 mm, podczas gdy klejona deska drewniana może mieć 15–18 mm, a panel winylowy (LVT) zaledwie 5–6 mm. Aby uniknąć schodka w świetle drzwi, projektant przekazuje ekipie budowlanej rzut posadzek jeszcze przed wylaniem podkładów cementowych lub anhydrytowych (bądź koryguje rzędne masą samopoziomującą), tak aby po ułożeniu obu okładzin ich górne powierzchnie zeszły się co do milimetra.


• Dylatacja z korka technicznego lub elastycznej masy poliuretanowej: ponieważ drewno i panele kurczą się oraz rozszerzają pod wpływem zmian wilgotności i pracy ogrzewania podłogowego, nie mogą stykać się z nieruchomym gresem na sztywno. Zamiast wypukłego progu w szczelinę o szerokości 5–8 mm między dociętymi na ostro krawędziami wsuwa się pasek naturalnego korka technicznego lub wypełnia ją tzw. korkiem w płynie (mieszanką granulatu korkowego z elastycznym spoiwem żywicznym, niezastąpioną przy łączeniu płytek heksagonalnych z drewnem). Po zeszlifowaniu i polakierowaniu spoiny uzyskujemy idealnie gładki przejazd między strefami domu.

Geometria mebli a wysokość skanera LiDAR: zasada prześwitu 12–15 centymetrów

Drugim punktem zapalnym w aranżacji salonu i sypialni są przestrzenie pod meblami. Najmniej funkcjonalnym wyborem są komody, sofy oraz ramy łóżek osadzone na krótkich nóżkach o wysokości 6–8 centymetrów. Taka szczelina jest wystarczająco wysoka, aby pod mebel wdmuchiwane były kłęby kurzu i sierści, ale jednocześnie zbyt niska, by zmieścił się w niej automatyczny odkurzacz czy nawet rura tradycyjnego sprzętu ręcznego.

Skąd wynika konkretny wymiar, którego pilnują architekci? Standardowe roboty sprzątające wyposażone na szczycie obudowy w obrotową wieżyczkę laserowej nawigacji LiDAR (Light Detection and Ranging) mierzą zazwyczaj od 9,3 do 10,3 cm wysokości (choć na rynku pojawiają się już wyspecjalizowane modele z chowanym w korpusie skanerem lub czujnikami 3D ToF w zderzaku, obniżające profil do około 7,9–8,2 cm). Aby urządzenie każdego typu mogło swobodnie wjechać pod mebel i wykonać obrót bez ryzyka zaklinowania się o stelaż lub tkaninę podbiciową tapicerki, w projektach wnętrz stosuje się dwa rozwiązania:

1. Meble podwieszane na stelażach ściennych (prześwit 18–25 cm): rezygnacja z cokołów i nóżek na rzecz montażu podwieszanego to dziś standard w nowoczesnych łazienkach (szafki podumywalkowe i miski WC na stelażach podtynkowych), strefach wejściowych (wiszace konsole i siedziska w przedpokoju) oraz w salonach (długie, podwieszane szafki RTV). Odsłonięcie pełnej tafli podłogi pod bryłą mebla nie tylko pozwala robotowi umyć posadzkę aż do samej ściany, ale też optycznie powiększa pomieszczenie i nie blokuje unoszenia się ciepła z ogrzewania podłogowego.


2. Smukłe płozy i nóżki o wysokości minimum 12–15 cm w meblach wypoczynkowych: wybierając narożnik, fotel lub łóżko tapicerowane do sypialni, warto postawić na bryły osadzone Albo bezpośrednio przy posadzce (z pełnym cokołem do ziemi, pod który kurz nie ma dostępu), albo na wysokich, cofniętych w głąb ramy nóżkach zapewniających minimum 12–15 cm wolnej przestrzeni w świetle. Taki zapas uwzględnia również ewentualną grubość dywanu wsuniętego pod przednie nogi kanapy.

Ukryte stacje dokujące w zabudowie stolarskiej i przyłącza wodno-kanalizacyjne

Jeszcze kilka lat temu baza ładująca miała wielkość małej książki i mieściła się za zasłoną w kącie pokoju. Współczesne stacje wielofunkcyjne to zaawansowane kombajny serwisowe: po zakończeniu cyklu odsysają kurz do worka, płuczą pady mopujące gorącą wodą o temperaturze 60–75°C, suszą je strumieniem ciepłego powietrza i uzupełniają roztwór detergentu. W rezultacie bryła samej stacji ma często od 45 do 58 cm wysokości oraz ponad 40 cm głębokości. Postawienie takiego urządzenia przy reprezentacyjnej ścianie w salonie potrafi zburzyć spójność projektu wnętrza.

Dlatego w nowych domach i mieszkaniach projektowanych z udziałem architekta stacja bazowa otrzymuje własny „garaż” ukryty wewnątrz zabudowy stolarskiej na wymiar – w szafie w przedpokoju, w pralni, spiżarni lub w dolnym rzędzie szafek kuchennych. Jakie wymogi techniczne musi spełniać taka wnęka?

Szczególną popularnością w nowoczesnych projektach cieszy się ostatnie z wymienionych rozwiązań, czyli zabudowa stacji z bezpośrednim podpięciem do domowej sieci wodociągowej i kanalizacji. Umieszczenie bazy w szafce gospodarczej obok pralki lub pod zlewem w kuchni (z wyciętym w cokole meblowym oknem wyjazdowym o wysokości min. 12–15 cm) całkowicie zdejmuje z domowników obowiązek ręcznego dolewania czystej i wylewania szarej wody – stacja pobiera świeżą wodę z rury i odprowadza nieczystości prosto do odpływu.

Detale wykończeniowe, które dopełniają projekt: listwy przypodłogowe, zasłony i tekstylia

Kompleksowe podejście do projektowania wnętrz smart home ready obejmuje również pozornie drobne detale wykończeniowe na styku ścian i podłogi:

• Zlicowane lub proste listwy przypodłogowe: tradycyjne, grubo frezowane cokoły typu angielskiego posiadają poziome żłobienia, na których osadza się kurz niedostępny dla bocznej zmiotki odkurzacza. W nowoczesnych wnętrzach coraz częściej zastępują je listwy aluminiowe zlicowane z płaszczyzną tynku (montowane przed gipsowaniem ścian) lub gładkie listwy MDF o prostym bądź lekko ściętym ku górze profilu, z których pędzelek boczny bez trudu wymiata drobinki z samego narożnika.


• Zasłony zawieszone 1,5 cm nad posadzką: modne niegdyś „opieranie” długich, ciężkich zasłon na podłodze bywa zmorą dla czujników optycznych i mokrych głowic mopujących, które potrafią wciągnąć rąbek materiału lub zostawić na nim wilgotne ślady. Zamawiając szycie dekoracji okiennych na wymiar do szyny sufitowej, warto poprosić o długość kończącą się na wysokości 1,5–2 centymetrów nad parkietem.


• Dywany o zwartym runie bez długich frędzli: czujniki ultradźwiękowe w dzisiejszych urządzeniach bezbłędnie rozpoznają tkaninę na podłodze, automatycznie podnosząc nakładki myjące do góry i zwiększając moc ssania. Aby jednak proces ten przebiegał bez zakłóceń, zamiast dywanów typu shaggy o kilkucentymetrowym włosiu lub chodników z luźnymi frędzlami na krawędziach lepiej wybierać płasko tkane dywany wełniane lub modele o gęstym, strzyżonym runie do 15 mm wysokości.

Uwzględnienie tych kilku wytycznych na etapie współpracy z architektem wnętrz i stolarzem nie podnosi kosztów wykończenia nieruchomości, a całkowicie zmienia późniejsze funkcjonowanie domu. Pozbawiona progów posadzka, podwieszone bryły meblowe oraz ukryta w szafie stacja dokująca sprawiają, że utrzymanie idealnego porządku dzieje się niezauważalnie w tle, a salon zachowuje czystą, architektoniczną formę bez widocznych sprzętów i przewodów.