Jak pasteryzować słoiki? Domowe sposoby na pasteryzację

Tradycyjna pasteryzacja – na fali popularności DIY oraz robienia domowych przetworów – przeżywa prawdziwy renesans. Nic dziwnego, właściwie przeprowadzona przedłuża bowiem trwałość żywności, zachowując jej smak i wartości odżywcze. Jak prawidłowo pasteryzować przetwory? Na czym polega pasteryzacja na mokro? Co to jest pasteryzacja na sucho? Czy lepiej pasteryzować w piekarniku, czy też skuteczniejsza jest pasteryzacja w garnku? Jak wekować słoiki twist off? Jakie zasady obowiązują podczas wekowania słoików typu weck? Odpowiadamy na pytania dotyczące pasteryzacji.

Spis treści:

  1. Co to jest pasteryzacja przetworów?
  2. Jaka temperatura pasteryzacji jest najlepsza?
  3. Co można pasteryzować?
  4. Jakie słoiki na przetwory wybrać?
  5. Jakie są domowe metody pasteryzacji?
  6. Jak długo pasteryzować przetwory?
  7. Na czym polega pasteryzacja w piekarniku?
  8. Na czym polega pasteryzacja w kocu?
  9. Na czym polega pasteryzacja w garnku?
  10. Jak pasteryzować w zmywarce?
  11. Co to jest pasteryzacja ogniem?
  12. Jak sprawdzić czy słoik jest zawekowany?
pasteryzacja słoika

Co to jest pasteryzacja przetworów?

Wiele osób szuka odpowiedzi na podstawowe pytanie - co to jest pasteryzacja? Jest to metoda przedłużania trwałości żywności, a więc chroniącą ją przed zbyt szybkim zepsuciem. Stosuje się ją zwłaszcza do konserwacji przetworów sezonowych, ale też zup czy mięs gotowanych.

Na czym polega pasteryzacja? Najprościej mówiąc, jest to odpowiednio dostosowane pod względem temperatury i czasu podgrzewanie produktów spożywczych. Zastosowanie wysokiej temperatury sprawia, że zniszczeniu ulegają chorobotwórcze drobnoustroje, szkodliwe toksyny, a także ograniczona zostaje aktywność enzymów przyspieszających rozkład warzyw i owoców. W efekcie, przy niewielkim ubytku wartości odżywczych, witamin oraz minerałów, a także zachowaniu smaku, uzyskuje się przetwory, które można przechowywać co najmniej kilka miesięcy.


Pamiętaj! Pasteryzacja będzie skuteczna wyłącznie wtedy, gdy przetwory lub dania będziesz wekować w sterylnych, wyparzonych słoikach.


Jaka temperatura pasteryzacji jest najlepsza?

Temperatura pasteryzacji zależy w głównej mierze od sposobu, jaki wybierzemy. Decydując się na tradycyjne wekowanie w wodzie, a więc na pasteryzację na mokro, temperatura, do której podgrzewać będziemy żywność, nie powinna przekroczyć 100 stopni Celsjusza. Optymalny jest przedział od 60-70 do 100 stopni Celsjusza – zwykle jest to 65-85 stopni Celsjusza. W przypadku pasteryzacji na sucho w piekarniku, można zastosować wyższą temperaturę, a więc około 120-130 stopni Celsjusza. Dlaczego? Wekowane w taki sposób przetwory znacznie dłużej się nagrzewają i de facto w słoiku ciepłota dżemu, soku czy zupy będzie niższa niż powietrza w piekarniku.


Pamiętaj! Zbyt wysoka temperatura pasteryzacji prowadzi nie tylko do rozgotowania składników, ale też utraty wartości odżywczych przetworów.


Co można pasteryzować?
--

Pasteryzacja jest sposobem na konserwację produktów spożywczych różnego typu. Najbardziej  ...

Co można pasteryzować?

Pasteryzacja jest sposobem na konserwację produktów spożywczych różnego typu. Najbardziej popularna jest pasteryzacja soku oraz pasteryzacja przetworów z owoców, na przykład dżemów, konfitur, galaretek, marmolad, powideł czy frużelin. Domowe przetwory, które można utrwalić przez wekowanie na gorąco, mogą być także przygotowane z warzyw. Najczęściej pasteryzuje się sosy i koncentraty pomidorowe, leczo, ketchupy z cukinii, pasty warzywne czy konserwowe i kiszone warzywa. Ciekawym pomysłem jest także pasteryzacja gotowych dań obiadowych. Powszechna są między innymi: pasteryzacja słoików z mięsem, pasteryzacja bigosu czy wekowanie zup.


Pamiętaj! Pasteryzacja nie jest konieczna w przypadku przetworów o bardzo wysokiej zawartości cukru. Składnik ten dobrze konserwuje żywność i wystarczy nakładać gorący dżem czy sok do jeszcze ciepłych, ledwo wyparzonych słoików czy butelek.


Jakie słoiki na przetwory wybrać?

Najbardziej popularne typy słoików używanych do pasteryzacji to słoiki typu twist-off, czyli słoiki z zakrętkami, a także słoiki typu weck ze szklanymi pokrywkami i gumowymi uszczelkami. Pierwsze z nich można wykorzystać do pasteryzacji na mokro oraz do pasteryzacji na sucho – doskonale sprawdzą się podczas gotowania w garnku z wodą, w zmywarce oraz w nagrzanym piekarniku. Przed przystąpieniem do wekowania na gorąco warto jednak sprawdzić, czy metalowe zakrętki, które chcemy użyć, są w dobrej kondycji. Zagięcia i zarysowania eliminują je, ponieważ mogą prowadzić do nieszczelności, zbierania się bakterii i szybszego psucia się pasteryzowanej żywności. Słoiki typu weck, czyli ze szklanymi pokrywkami i uszczelkami warto natomiast stosować do pasteryzacji w wodzie – w piekarniku gumowa uszczelka może ulec zniszczeniu. Do sosów warzywnych czy soków najlepiej natomiast wybrać szklane butelki z zakrętkami lub butelki z ceramicznym korkiem na metalowym klipsie.


Pamiętaj! Słoiki twist-off po pasteryzacji można postawić do góry dnem, to jest na zakrętce, i zostawić tak do wystygnięcia. Nie wolno tego robić ze słoikami typu weck.


Jakie są domowe metody pasteryzacji?

Pasteryzację można przeprowadzić na kilka sposobów. Najczęściej wykorzystywane jest pasteryzowanie na mokro, czyli gotowanie słoików w garnku z wodą. Można przeprowadzić ją w dużym garnku podgrzewanym na piecyku kuchennym lub w specjalnym elektrycznym garnku do pasteryzacji. Inną, nieco niecodzienną i idącą z duchu czasu metodą pasteryzacji w wodzie jest wykorzystanie zmywarki. Pasteryzacja w zmywarce jest bezpieczna i ekonomiczna, ponieważ podczas jednej sesji można zakonserwować zdecydowanie większą liczbę słoików niż w garnku. Dla osób, które lubią proste rozwiązania jest jeszcze pasteryzacja na sucho w piekarniku lub sucha pasteryzacja w kocu. Ciekawym rozwiązaniem jest także pasteryzacja z użyciem spirytusu i ognia.


Pamiętaj! Pojedyncze słoiki najlepiej pasteryzować na mokro w garnku o wielkości dobranej do liczby weków. Przy większych ilościach przetworów lepiej zdecydować się na pasteryzację w piekarniku lub zmywarce.


Jak długo pasteryzować przetwory?

Czas wekowania uzależniony jest od kilku czynników – rodzaju przetwarzanej żywności, jej konsystencji, sposobu pasteryzacji, pojemności słoika, a także dodatku cukru lub octu. Dżemy, soki czy zupy w małych słoikach podgrzewają się szybciej niż te w dużych wekach, a więc czas pasteryzacji należy skrócić. Podobnie dzieje się w przypadku przetworów o gładkiej, jednolitej fakturze w porównaniu do tych z kawałkami warzyw lub owoców. Owocowe przetwory o niskiej zawartości cukru najczęściej gotuje się około 15-30 minut (małe/duże słoiki). Pasteryzacja zup w słoiku to również około 30 minut w gorącej wodzie lub nagrzanym piekarniku. Bardziej skomplikowana jest natomiast pasteryzacja mięsa, a właściwie tyndalizacja. W tym przypadku konieczne jest trzykrotne podgrzewanie słoików przez trzy kolejne doby.


Pamiętaj! Pasteryzując mięso na mokro pierwszego dnia gotuj słoik przez 60, drugiego przez 40, a trzeciego przez 30 minut. W piekarniku podgrzewaj słoiki natomiast trzy dni z rzędu przez 60 minut.


Na czym polega pasteryzacja w piekarniku?
--

**Pasteryzowanie w piekarniku**, nazywane też wekowaniem w piekarniku,  ...

Na czym polega pasteryzacja w piekarniku?

Pasteryzowanie w piekarniku, nazywane też wekowaniem w piekarniku, jest prostym sposobem konserwacji przetworów owocowych, warzywnych i mięsnych. Jak pasteryzować w piekarniku? To proste – wystarczy ustawić wypełnione i zakręcone słoiki na kratce lub dużej blaszce piekarnika. Wcześniej można wyścielić je zwilżoną ściereczką lub papierem do pieczenia, aby szkło nie dotykało bezpośrednio metalu podstawy oraz ścianek piekarnika. Następnie wystarczy włączyć piekarnik i ustawić odpowiednią temperaturę (około 120-130 stopni Celsjusza). Po nagrzaniu się komory piekarnika należy słoiki pasteryzować przez około podgrzewać przez około 15-20 minut (łączny czas z nagrzewaniem to około 30-40 minut). Po pasteryzacji w piekarniku z lekko uchylonymi drzwiczkami należy pozostawić słoiki do przestygnięcia.


Pamiętaj! W piekarniku nie pasteryzuj słoików typu weck z gumowymi uszczelkami, a słoiki twist-off dokręć „na siłę” dopiero po wekowaniu, gdy są one jeszcze gorące.


Na czym polega pasteryzacja w kocu?
--

Metodą, którą warto zastosować w przypadku przetworów owocowych z dużą zawart ...

Na czym polega pasteryzacja w kocu?

Metodą, którą warto zastosować w przypadku przetworów owocowych z dużą zawartością cukru oraz warzyw marynowanych, jest sucha pasteryzacja w kocu. Czym jest wekowanie w kocu? Do sterylnych – wyparzonych bądź podgrzanych w piekarniku - a więc jeszcze gorących słoików nakłada się świeżo przygotowane przetwory. Mogą to być ledwo ściągnięte z kuchenki wrzące dżemy, soki, konfitury, marmolada lub też warzywa czy grzybki zalewane gorącym roztworem octu. Słoiki najlepiej napełniać tak, aby od krawędzi pozostawała wolna przestrzeń na 2-3 centymetry wysokości. Po zakręceniu słoików należy je odwrócić do góry dnem i owinąć ciepłym kocem. W normalnej pozycji i ciemnym miejscu, na przykład w piwnicy, można jest postawić dopiero po całkowitym wystudzeniu, które może trwać kilka godzin.


Pamiętaj! Po pasteryzacji w kocu sprawdź, czy wieczka słoików twist-off są wklęsłe. Oznacza to, że podczas wekowania wytworzyło się podciśnienie i żywność jest dobrze zabezpieczona.


Na czym polega pasteryzacja w garnku?

Pasteryzacja słoików w wodzie, nazywana też pasteryzacją na mokro czy pasteryzacją w garnku, polega na podgrzewaniu żywności do temperatury maksymalnie 100 stopni Celsjusza. Jak zagotować słoiki, aby cieszyć się trwałymi przetworami? Najpierw należy przygotować garnek – można skorzystać z klasycznego naczynia do gotowania lub z garnków do przetworów z sitem na dnie. Dobrym pomysłem dla osób, które robią dużo przetworów jest także specjalny elektryczny garnek do pasteryzacji z regulacją czasu pracy oraz temperatury wody. Jeżeli korzystamy z normalnego garnka, dno najlepiej wyłożyć ściereczką, która zapobiegnie styczności szkła słoików z metalowym dnem. Słoiki do garnka należy wkładać tak, aby nie stykały się ze sobą nawzajem, a także nie dotykały ścianek naczynia. Słoiki twist-off zalewa się woda poniżej nakrętek, natomiast słoiki weck można przykryć całkowicie wodą. Ile czasu trzeba pasteryzować żywność w garnku? W przypadku przetworów owocowych i warzywnych wystarczy około 15-25 minut (w zależności od wielkości słoika i konsystencji przetworów).


Pamiętaj! Garnek napełnij wodą o temperaturze zbliżonej do ciepłoty wypełnionych słoików. Jeśli zalejesz gorące słoiki bardzo zimną wodą, mogą one pękać.


Jak pasteryzować w zmywarce?

Najbardziej nowoczesną i najszybszą, ale równie skuteczną, co inne metodą konserwacji przetworów jest pasteryzacja w zmywarce. Na czym polega? Wysterylizowane słoiki następnie wypełnione przetworami i zakręcone układa się w koszach zmywarki do góry dnem. Kolejnym krokiem jest wybór odpowiedniego programu zmywania, który zapewni temperaturę wody o ciepłocie powyżej 60 stopni Celsjusza. Najczęściej sprzęty tego typu oferują możliwość wyboru programu o temperaturze około 70-75 stopni, który jest optymalny. Po zakończeniu pracy zmywarki trzeba odczekać co najmniej kilkadziesiąt minut, aby przetwory w słoikach ostygły. Dopiero wtedy można je wyjąć i przechowywać w chłodnym i ciemnym miejscu.


Pamiętaj! Podczas pasteryzacji słoików w zmywarce nie stosuj detergentów. Do procesu konieczne jest długotrwałe oddziaływanie gorącej, ale nie wrzącej wody.


Co to jest pasteryzacja ogniem?
--

Nieco zapomnianym, ale lubianym przez nasze babki sposobem jest **pasteryzacja z  ...

Co to jest pasteryzacja ogniem?

Nieco zapomnianym, ale lubianym przez nasze babki sposobem jest pasteryzacja z wykorzystaniem ognia. Jak się ją przeprowadza? Do wyparzonych słoików wlewa się jeszcze gorące przetwory, zostawiając wolną przestrzeń na wysokość około 2 centymetrów. Do każdego ze słoików wlewa się na wierzch pół łyżeczki lub łyżeczkę spirytusu (zależnie od wielkości naczynia) i podpala. Gdy płomień zaczyna przygasać, natychmiast trzeba zakręcić słoik. Następnie stawia się go do góry dnem do ostygnięcia. Dlaczego pasteryzacja spirytusem jest skuteczna? Podczas procesu spalania pod przykryciem usunięty zostaje tlen, który konieczny jest do rozwoju pleśni oraz bakterii.


Pamiętaj! Podczas pasteryzacji ogniem zachowaj ostrożność, gdyż zakrętki nakłada się na słoiki zanim zgaśnie płomień, a więc przeprowadza się zamykanie słoików na gorąco.


Jak sprawdzić czy słoik jest zawekowany?

Wiele osób zastanawia się, jak sprawdzić, czy pasteryzacja przebiegła prawidłowo czy też kiedy słoik jest zawekowany. W przypadku słoików twist-off widocznym sygnałem po ostygnięciu przetworów jest wklęsłe wieczko. Czy zatem wypukłe wieczko po pasteryzacji to zawsze problem? Podczas podgrzewania zawartości słoika powietrze wewnątrz słoika zwiększa swoją objętość, wypychając wieczko i sprawiając, że jest ono chwilowo wypukłe. Po ostygnięciu jednak nakrętka powinna zostać „zassana” do wnętrza. Jeżeli po całkowitym ostygnięciu słoik się nie zassał, a nakrętka się „przekręca”, konieczna jest zmiana słoika i ponowne wekowanie.

Jak sprawdzić, czy przetwory w słoikach weck są bezpieczne? W tym przypadku po pasteryzacji słoiki odstawia się do wystygnięcia i wtedy ściąga się z nich metalowe klipsy zabezpieczające szklaną pokrywkę przed przypadkowym otwarciem. Jeżeli w słoiku wytworzyło się podciśnienie uszczelka i pokrywka powinny szczelnie przylegać do rantu słoika bez spinek.


Pamiętaj! Do pasteryzacji wybieraj nieuszkodzone nakrętki oraz uszczelki i szklane pokrywki weck. Ich użycie zwiększa szansę na uzyskanie bezpiecznych, niepsujących się przetworów.


Data publikacji:

Mogą Cię zainteresować
Inne artykuły w kategorii Porady
Zobacz więcej artykułów w kategorii Porady
Komentarze

Zobacz więcej produktów